Karya Fiqh Mazhab Syafi’i Abad ke 10 Hijrah (900

Kemenag Tetapkan 1 Ramadan 1447 H Secara Hisab Jatuh pada 19 Februari 2026

Makna Sabar dalam Al-Qur’an: Kunci Lulus Ujian Hidup Menuju Kebahagiaan Dunia dan Akhirat

Mengapa Muslim dan Non-Muslim Dibedakan dalam Islam? Penjelasan Aqidah, Dalil Al-Qur’an, dan Makna Ketakwaan

01. Abdullah bin Ahmad bin
Ali bin Ahmad Ba Makhramah al-Himyari
al-Saibani al-‘Adani[1]
(833-903H)

a) al-Fatawa

02. Syaikh Muhammad bin
Ahmad bin Abdullah Bafadhal al-Hadhrami
al-Tarimi al-‘Adani (840-903H)

a) al-‘Uddah wa al-Silah
fi Ahkam al-Nikah[2]
(العدة والسلاح في أحكام النكاح)

03. Abu al-Ma’ali Kamaluddin
Muhammad bin Muhammad bin Abu Bakr al-Mury al-Maqdisi (Ibn Abi Syarif ) (822-906H)

a) al-Is-‘ad Syarh
al-Irsyad[3]

04. Jalaluddin Abdul Rahman
bin Abu Bakr al-Sayuthi (911H)

a) Durrat al-Taj Fi
I’rab Musykil al-Minhaj

b) al-Hawiy li al-Fatawa

c) al-Kafi fi Zawa-id
al-Muhazzab ‘ala al-Wafiy

d) Hasyiah ‘ala
al-Rawdhah

e) al-Ghunyah (Muhktashar al-Rawdhah)

f) al-Wafiy (Mukhtashar
al-Tanbih)

g) al-Lawami’ wa
al-Bawariq fi al-Jawami’ wa al-Fawariq

h) al-Khulashah (Nazhm al-Rawdhah)

i) Raf’u al-Khashashah
Syarh al-Khulashah

j) al-Waraqat
al-Muqaddamah Syarh al-Rawdh

k) Hasyiah ‘ala Qith’ah
al-Asnawi

l) al-Yanbu’ fi ma zada
‘ala al-Rawdhah min al-Furu’

m) Tahshin al-Khadim[4]

05. Nuruddin Abi al-Hasan
‘Ali bin Abdullah bin Ahmad al-Hasani al-Samhudiy (844-911H)

a) Syarh al-Iydhah fi
al-Manasik (al-Ifshah ‘ala al-Iydhah)[5]

b) al-Durar al-Sumuth Fima
li al-Wuduk min al-Syuruth[6]

c) Umniyyah al-Mu’tinin
bi Rawdhah al-Thalibin

06. Syamsuddin Abu Abdullah
Muhammad bin Qasim Muhammad al-Ghazzi al-Syafi‘i (918H)

a) Fath al-Qarib al-Mujib ‘Ala Matn al-Taqrib (Syarh Ibn Qasim)

07. Ba Fadhal al-Sa’di
al-Hadhrami, Jamaluddin Abdullah bin Abdul Rahman (850-918H)

a) al-Muqaddimah al-Hadhramiyyah Fi Fiqh al-Sadat al-Syafi-‘iyyah / Masa-il al-Ta’lim / al-Mukhtashar al-Kabir[ 7].

b) al-Mukhtashar al-Shaghir (Mukhtashar al-Lathif)

c) Manasik al-Haj

d) Majmu’ al-Fatawa

08. Kamaluddin Musa bin Zayn
al-‘Abidin bin Ahmad al-Bakri al-Shiddiqi al-Zabidi al-Yamani (Ibn al-Zayn
al-Raddad al-Yamani) (842-923H)

a) al-Kawkab al-Waqad
Syarh al-Irsyad[8]

09. Muhammad bin ‘Umar,
Jalaluddin al-Nasibi (927H)

a) al-Ibhaj Syarh
al-Minhaj

10. Syaikh al-Islam,
al-Qadhi Zaynuddin Abu Yahya Zakariya
bin Muhammad bin Ahmad al-Anshari al-Sunaiki al-Mishri (823-926H)

a) Manhaj al-Thullab[9]

b) Fath al-Wahhab bi Syarh Manhaj al-Thullab

c) Asna al-Mathalib Fi Syarh Rawdh al-Thalib

d) Tahrir Tanqih
al-Lubab[10]

e) Syarh al-Tahrir (Tuhfah al-Thullab bi Syarh Tahrir Tanqih al-Lubab)

f) al-Fatawa (al-I’lam wa al-Ihtimam bi Jam’ Fatawa Syaikh al-Islam)

g) Syarh Mukhtashar
al-Muzani

h) al-Ghurar
al-Bahiyyah Syarh al-Bahjah[11]

i) Syarh Mukhtashar
al-Tabrizi

11. Taqiyuddin Abu Bakr bin
Qadhi ‘Ajlun al-Syafi’i (928H)

a) Tashhih Ghayah
al-Ikhtishar

b) ‘Umdah al-Nuzhar fi
Tashhih Ghayah al-Ikhtishar (Mukhtshar Tashhih Ghayah al-Ikhtishar)

c) Nazham Ghayah
al-Ikhtishar[13]

12. al-Syahid Ahmad bin
Abdullah bin Abdul Rahman BaFadhal Balhaj (877-929H)

a) Nukat ‘ala al-Rawd

b) Nukat ‘ala matn
al-Irsyad[14]

13. al-Allamah al-Muzajjad, Shafiyuddin
Abu al-Surur Ahmad bin Umar al-Zubaydi al-Yamani (847-930H)

a) al-‘Ubab

b) Tajrid al-Zawa-id wa
Taqrib al-Fawa-id

14. Syeikh al-Islam
Syarafuddin Abdul Haq bin Muhammad bin Abdul Haq al-Sunbathi al-Qahiri (842-931H)

a) Hasyiah Ibn Abdul Haq
‘ala Syarh al-Minhaj

15. Syihabuddin Abu al-Khayr Ahmad bin Abdul Salam al-Syafi’i (847-931H /1443-1526M)
a) al-Iqna’
b) Tasyniq al-Asma’ bi Hall Alfazh Mukhtashar Abi Syuja’ (ringkasan al-Iqna’)

16. Muhammad bin Abdul
Rahman, Syamsuddin Abu Abdullah al-Kafrasusi al-Dimasyqi (932H)

a) Syarh Minhaj
al-Thalibin

17. Abu al-Hasan Muhammad
bin Muhammad bin Abdul Rahman al-Bakri al-Mishri (899-952H)

a) al-Kanz Syarh al-Minhaj

18. Syihabuddin Abu
al-‘Abbas Ahmad bin Hamzah bin Ahmad al-Anshari al-Ramli (957H)

a) Hasyiah ‘ala Asna
al-Mathalib

b) Syarh ‘ala al-Sittin
Mas-alah

c) Fatawa al-Ramli

d) Fath al-Jawwab bi Syarh Manzhumah Ibn al- ‘Imad[15]

19. ‘Amirah, Syihabuddin Ahmad al-Burullusy (957H)

a) Hasyiah ‘Amirah ‘Ala
Syarh al-Mahalli[16]

b) Hasyiah ‘ala Tuhfah
al-Muhtaj ila Syarh al-Minhaj

20. Taqiyuddin Abdullah bin
‘Umar Makhramah (907-972H)

a) al-Fatawa
al-‘Adaniyah

b) Misykat al-Mishbah fi
Syarh al-‘Uddah wa al-Salah[17]
(مشكاة المصباح شرح العدة والسلاح في أحكام النكاح)

21. Ibn Hajar, Syihabuddin
Abu al-‘Abbas Ahmad bin Muhammad bin Ali bin Hajar al-Makki al-Haytami (909-973/974H)

a) Tuhfah al-Muhtaj bi Syarh al-Minhaj

b) al-Fatawa al-Kubra al-Fiqhiyyah

c) al-Fatawa
al-Haditsiyyah

c) al-Manhaj al-Qawim bi
Syarh Masa-il al-Ta’lim[18]

d) Mukhtashar al-Iydhah
fi al-Manasik

e) al-Imdad fi Syarh
al-Irsyad[19]

f) Fath al-Jawad ‘ala
Syarh al-Irsyad[20].

22. Ibn Ziyad, Abu al-Dhiyak
Abdul Rahman bin Abdul Karim bin Ibrahim al-Ghaytsi al-Maqshari (900-975H)

a) Irsyad al-Muhtaj Fi
Syarh al-Minhaj

23. Muhammad al-Khathib
al-Syarbini (977H)

a) al-Iqna’ fi Hal
Alfazh Abi Syuja’

b) Mughniy al-Muhtaj ila
Ma’rifah Ma-’ani Alfazh al-Minhaj

c) Syarh al-Tanbih

d) Syarh al-Bahjah fi
al-Fiqh

e) Manasik al-Haj[21]

f) Syarh ‘ala al-Sittin
Mas-alah

24. Zaynuddin bin Abdul Aziz
bin Zaynuddin al-Malibari al-Fannani (987H)

a) Qurrah ‘Ayn bi
Muhimmat al-Din[22]

b) Fath al-Mu‘in Li Syarh Qurrah al-‘Ayn

c) Hasyiah al-Malibari
‘ala Manzhumah al-‘Azizi fi Masail al-Jama’ah[23]

25. Syarafuddin Yahya bin
Nuruddin bin Musa bin Ramadhan bin ‘Umairah al-‘Imrithi (989H)

a) Nihayah al-Tadrib fi Nazhm Ghayah al-Taqrib fi al-Fiqh al-Syafi’i

b) al-Taysir fi Nazhm
al-Tahrir fi al-Fiqh al-Syafi’i

26. Syihabuddin Abu al-Abbas
Ahmad bin Qasim al-Shibagh al-‘Abbadi
al-Qahiri al-Mishri (994H)

a) Hasyiah Ibn Qasim
al-‘Abbadi ‘ala Tuhfah al-Muhtaj bi Syarh al-Minhaj

b) Hasyiah ‘ala Syarh
al-Manhaj[24]

c) Syarh li Ghayah
al-Ikhtishar

[1]
Beliau
adalah guru kepada Ba Fadhal al-Hadhrami (918H) pengarang kitab al-Muqaddimah al-Hadhramiyyah.

[2] Kitab ini telah diberi huraian oleh Taqiyuddin
Abdullah bin ‘Umar Makhramah (907-972H) dengan karyanya yang berjudul Misykāt
al-Miṣbāḥ fī
syarḥ al-ʻUddah wa-al-Silāḥ
fī Aḥkām
al-Nikāḥ (مشكاه
المصباح في
شرح العدة
والسلاح في
أحكام النكاح).

[3]
Iaitu syarh bagi kitab al-Irsyad
karya al-Imam Isma‘il bin Abi Bakr Ibn al-Muqri al-Yamani (837H).

[4] Kitab Tahshin al-Khadim merupakan ringkasan bagi kitab al-Khadim li al-Rawdhah karya Imam
al-Zarkasyi (745-794H).

[5] Huraian bagi kitab Iydhah fi al-Manasik karya Imam al-Nawawi (676H).

[6]

[7] Di antara syarah bagi kitab ini ialah al-Manhaj al-Qawim bi Syarh Masa-il al-Ta’lim
karya Ibn Hajar al-Haytami (974H) dan Busyra
al-Karim bi Syarh Masa_il al-Ta’lim karya Sa’id bin Muhammad Ba ‘Ali Ba’isyn
al-Daw’ani al-Hadhrami (1270H).

[8] Iaitu syarh bagi kitab al-Irsyad karya al-Imam Isma‘il bin Abi
Bakr Ibn al-Muqri al-Yamani (837H).

[9]Ringkasan bagi kitab Minhaj al-Thalibin karya al-Imam al-
al-Nawawi. Di antara syarah bagi kitab ini ialah; kitab Fath Wahhab oleh Zakariya al-Anshari sendiri. Kitab Manhaj
al-Thullab ini kemudiannya telah diringkaskan pula oleh al-Jawhari dengan
kitabnya al-Nahj.

[10] Iaitu mukhtashar bagi Kitab Tanqih al-Lubab karya Abu Zur’ah
al-Iraqi. Kitab Tanqih al-Lubab pula
merupakan mukhtashar bagi kitab al-Lubab karya Imam al-Muhamili (415H).

[11] Huraian bagi kitab al-Bahjah
al-Wardiyyah (البهجة
الوردية
) atau Manzhumah al-Bahjah al-Wardiyyah (الوردية
منظومة البهجة), iaitu sebuah kitab fiqh mazhab
al-Syafi’i yang disusun dalam bentuk nazam oleh al-Imam Zaynuddin Abu Hafsh
‘Umar bin al-Muzaffar bin ‘Umar al-bin al-Wardi Mu’arri al-Kindi (749H), yang
terkenal dengan gelaran Ibn al-Wardi.

[12]
Ringkasan kitab al-Tahrir yang
disusun dalam bentuk nazam.

[13] Ketiga-ketiga kitab karya Taqiyuddin Abu
Bakr bin Qadhi ‘Ajlun al-Syafi’i ini semuanya berkaitan dengan kitab Ghayah al-Ikhtishar atau al-Ghayah wa al-Taqrib karya al-Imam Abu
Syuja’ Ahmad bin al-Husain bin Ahmad al-Ashfahani (593), iaitu sebuah ringkasan
fiqh mazhab Syafi’i yang terkenal, yang juga terkenal dengan Matan Abu Syuja’.

[14] Iaitu
syarh bagi kitab al-Irsyad karya al-Imam Isma‘il bin Abi Bakr Ibn al-Muqri
al-Yamani (837H).

[15] Iaitu syarah bagi kitab الدر النفيس) منظومة ابن العماد في النجاسات المعفو عنها) karya Ibn al-‘Imad al-Aqfahsi (808H).

[16] Iaitu sebuah komentar (hasyiah) bagi
kitab Syarh al-Mahalli ‘ala Minhaj al-Thalibin atau
judul asalnya Kanz al-Raghibin
Syarh Minhaj al-Thalibin, karya al-Imam al-Hafiz Jalaluddin Muhammad bin
Ahmad al-Mahalli al-Syafi’i (864H). Kitab Hasyiah ‘Amirah ini dalam cetakan
mutakhir ini, ia diterbitkan bersama dengan sebuah kitab hasyiah yang lain,
iaitu Hasyiah Qalyubi ‘ala Syarh
al-Mahalli ‘ala Minhaj al-Thalibin, karya al-Imam Syihabuddin Abu al-‘Abbas
Ahmad bin Ahmad bin Salamah al-Qalyubi al-Mishri (1069H). Oleh itu, ia
diterbitkan dengan judul gabungan dua kitab,
iaitu cetakannya dalam satu terbitan, iaitu “ Hasyiata Qalyubi wa ‘Umairah ‘ala Syarh al-Mahalli ‘ala Minhaj al-Thalibin ” (حاشيتا قليوبي وعميرة على شرح المحلى على منهاج الطالبين).

[17] Merupakan huraian (syarah) bagi kitab al-‘Uddah wa al-Silah fi Ahkam al-Nikah,
karya Syaikh Muhammad bin Ahmad bin Abdullah Bafadhal al-Hadhrami al-Tarimi al-‘Adani (840-903H).
Manuskrip kitab ini boleh di-download di pautan http://www.alukah.net/library/0/92726/
atau terus di pautan

http://www.alukah.net/manu/files/manuscript_5054/makhtotat.pdf.

[18]

[19] Iaitu
syarh bagi kitab al-Irsyad karya al-Imam Isma‘il bin Abi Bakr Ibn al-Muqri
al-Yamani (837H).

[20] Iaitu hasyiah (komentar) terhadap kitab al-Ikhlash al-Nawiy fi Syarh al-Irsyad al-Ghawi
(إخلاص الناوي شرح إرشاد الغاوي إلى مسالك الحاوي).

[21] Terdapat dua buah kitab Manasik al-Haj
karya Muahmmad al-Syarbini , iaitu;

a) Manasik al-Haj al-Kabir. Kitab ini telah diberi
komentar dan syarah oleh Syaikh Muhammad bin Sulaiman Hasbullah Al-Makki
Asy-Syafi’i (-1335H).

b) Manasik al-Haj al-Shaghir . kitab ini
telah diberikan huraiannya oleh Syaikh al-‘Allamah
Muhammad Nawawi bin ‘Umar bin ‘Arabi bi ‘Ali al-Jawi al-Bantani al-Syafi’i (1316H) melalui karyanya yang berjudul
Fath al-Mujib fi Syarah Mukhtashar al-Khathib.

[22] Merupakan ringkasan (mukhtashar) bagi
kitab Manhaj al-Thullab, karya Syaikh
al-Islam, al-Qadhi Zaynuddin Abu Yahya Zakariya bin Muhammad bin Ahmad
al-Anshari al-Sunaiki al-Mishri (823-926H). Ia telah diberikan huraian sendiri
oleh al-‘Allamah Zaynuddin bin Abdul Aziz bin Zaynuddin al-Malibari al-Fannani
(987H) melalui karyanya Fath
al-Mu‘in Li Syarh Qurrah al-‘Ayn. [
23]

[24]Iaitu hasyiah (komentar) bagi kitab Fath al-Wahhab bi Syarh Manhaj al-Thullab karya Syaikh al-Islam, al-Qadhi Zaynuddin Abu Yahya Zakariya bin Muhammad bin Ahmad
al-Anshari al-Sunaiki al-Mishri (823-926H).