Karya Fiqh Mazhab Syafi’i Abad ke 9 Hijrah (800-899H)

Kemenag Tetapkan 1 Ramadan 1447 H Secara Hisab Jatuh pada 19 Februari 2026

Makna Sabar dalam Al-Qur’an: Kunci Lulus Ujian Hidup Menuju Kebahagiaan Dunia dan Akhirat

Mengapa Muslim dan Non-Muslim Dibedakan dalam Islam? Penjelasan Aqidah, Dalil Al-Qur’an, dan Makna Ketakwaan

01. Syamsuddin Muhammad bin
Muhammad bin Muhammad bin al-Khidhr al-Zubayri al-Ayzri (800H)

a) Ibtihaj al-Muhtaj li Ibtihaj al-Minhaj[1]

02. al-Abnasi,
Baraktuddin Ibrahim bin Musa bin Ayyub (801H)

a) Syarh al-Mughni (Mukhtashar al-Tanbih lil
Barizi)[2]

03. Ibnu Mulaqqin, al-Hafizh
Sirajuddin Abu Hafsh ‘Umar bin ‘Aliy bin
Ahmad al-Mishri (723-804H)

a) Tuhfah al-Muhtaj Ila Adillah al-Minhaj[3]

b) Hadiy al-Nabih

5) Ghaniyyah al-Faqih

6) Irsyad al-Nabih ila Tashhih al-Tanbih

7) Tazkirah al-Akhyar bi ma fi al-Wasith min
al-Akhbar[4]

8) al-Kifayah Syarh al-Tanbih

9) al-Tazkirah fi al-Fiqh al-Syafi’i

10)
Tadrib al-Mubtadi (تدريب المبتدي)

04. Syaikhul Islam
Sirajuddin ‘Umar bin Ruslan bin Nushair bin Shalih bin Abdul Khaliq bin Abdul
Haq al-Bulqini al-Kanani al-Mashri (724-805H)

a) Tashhih al-Minhaj

b) al-Fawa-id al-Mahdhah ‘ala (Syarh) al-Rafi’i
wa al-Rawdhah

c) al-Mulimmat bi Radd al-Muhimmat li al-Isnawi

d) al-Tadrib fi al-Fiqh [5]

e) al-Takdib

05. al-Hafizh Zaynuddin, Abu
al-Fadhl Abdul Rahim al-Husain bin Abdul Rahman al-‘Iraqi al-Kurdi al-Mishri
(725-806H)

a) Tatimmat al-Muhimmat

b) al-Manzhumah fi al-Shuwar allati Yustahab
fiha al-Wudhuk[6]

06. Taj Mahmud bin Muhammad
al-Asfahidani al-Karmani (807H)

a) al-Iyjaz[7]
(Mukhtashar al-Muharrar)

07. al-‘Allamah Kamaluddin Muhammad ibn Musa al-Damiri (742-808H/1344-1405M)

a) al-Najm al-Wahhaj fi
Syarh al-Minhaj (النجم الوهاج في شرح المنهاج )

08.Syamsuddin Muhammad bin
Muhammad bin Khidhr al-Asadi al-‘al-‘Ayzari al-Ghazzi (808H)

a) Silah al-Ihtiyaj fi al- Dhabb ‘ala al-Minhaj

b) Awdhah al-Masalik fi al-Manasik.

09. Ibn al-‘Imad,
Syihabuddin Abu al-‘Abbas Ahmad bin al-‘Imad bin Yusuf al-Aqfahsi (750-808H)

a) al-Ta’aqqubat ‘ala al-Muhimmat li al-Isnawi

b) al-Tibyan fima Yahillu wa Yahram min
al-Hayawan[8]

c) Tashil al-Maqasid li Zuwar al-Masajid

d) Raf’u al-Ilbas ‘an Wahm al-Waswas

e) al-Durr al-Nafis ( الدر النفيس ) (Manzhumah Ibn al-‘Imad fi al-Najjasat al-Mafuwat).

10. Al-‘Allamah Ahmad
al-Zahid (812H)

a) al-Muqaddimah (al-Sittin Mas-alah)[9]

11. Jalaluddin Abu al-Fadhl
Abdurrahman bin Syaikhul Islam Sirajuddin Umar bin Ruslan bin Nashir bin Shalih
bin Abdul Khaliq bin Abdul Haq al-Bulqini al-Kanani al-Mashri (824H)

a) Nukat al-Minhaj

b) Hawasyi al-Rawdhah

12. Waliyuddin Abu Zur’ah
Ahmad bin al-Hafizh Abdul Rahim al-‘Iraqi al-Mishri (762-826H)

a) Tanqih al-Lubab[10]

b) al-Ajwibah al-Mardhiyyah
‘an As-ilah al-Makkiyyah

c) al-Tahrir ‘ala al-Tanbih wa
al-Minhaj wa al-Hawi[11]

d) al-Bahjah al-Mardhiyyah Syarh
al-Bahjah al-Wardiyyah[12]

e) Syarh Manzhumah
al-Hafizh al-‘Iraqi fi al-Shuwar allati
Yustahab fiha al-Wudhu’[13].

f) al-Dalil al-Qawim ‘ala
Shihhah Jam’ al-Taqdim.

g) Tajrid al-Bayan.
h) Tahrir al-Fatawa.

13. Taqiyuddin Abu Bakr bin
Muhammad al-Hishni al-Husaini (829H)

a) Kifayah al-Akhyar Fi Hal Ghayah al-Ikhtishar

b) Syarh al-Minhaj

c) Talkhish al-Muhimmat

14. Syamsuddin Abu
‘Abdullah, Muhammad bin Abd al-Da-im bin Musa al-‘Asqalani al-Birmawi al-Mishri
(831)

a) Jam’u al-‘Uddah li Fahm al-‘Umdah

b) al-Manzumah fi al-Fara-idh

15. Nuruddin Abu al-Tsana’ Mahmud bin Ahmad bin Muhammad
al-Hamawi (760-834H)

a) I’anah al-Muhtaj ila Syarh al-Minhaj[14]

16. Jalaluddin Muhammad bin
Ahmad bin Muhammad bin Ibrahim bin Ahmad bin Hasyim Al-Mahalli Al-Mishri (769-835H/791-864H)

a) Kanz al-Gharibin Syarh al-Mahalli ‘ala Minhaj al-Thalibin.

b) Syarh al-Mahalli ‘ala Jam-‘i al-Jawami’ (al-Badr
al-Lami’ ‘ala Jam‘i al-Jawami’)

17. Ibn al-Muqri, Ismail bin
Abu Bakr bin Abdullah al-Muqri al-Zabidi al-Yamani (755-837H)

a) Rawdh al-Thalib[15]

b) al-Irsyad[16]

c) al-Ikhlash al-Nawiy fi Syarh al-Irsyad
al-Ghawi[17]

18. Ibn Ruslan al-Ramliy,
Syihabuddin Abu al-‘Abbas Ahmad bin al-Husain bin Ruslan al-Maqdisi al-Syafi’i (773-844H)

a) Shafwah al-Zubad (Alfiyah
al-Zubad Fi al-Fiqh al-Syafi‘i)[18]

19. al-Qadhiy Taqiy al-Din
Abu Bakr bin Ahmad Ibn Qadhi Syahbah al-Asadi al-Dimasyqi, yang terkenal dengan
‘ Qadhiy Syahbah al-Syafi’i al-Dimasyqi (779-852H)

a) Syarh al-Tanbih

b) Syarh al-Minhaj

c) al-Mushlihat ‘ala al-Muhimmat

20. Ibrahim bin ‘Umar bin
Ibrahim, Abu Ishaq al-Subini al-Hamawi al-Tarabusi (858H)

a) al-Ibtihaj Fi Lughat al-Minhaj

21. Ibn al-Azraq al-Yamani, Mawfiquddin
Abu al-Hasan ‘Ali bin Abu Bakr bin Khalifah al-Hamdani al-Azraqi (859H)

a) al-Tahqiq Syarh
al-Tanbih

b) al-Tahqiq al-Wafiy bi
al-Iydhah al-Syafiy (kedua-dua nya syarah bagi Tanbih)

c) al-Nafa-is
wa Ziyadah al-Khamis

22. Muhammad bin Abu Bakr,
Abu al-Fath al-Maraghi al-Madani al-Syafi’i (859H)

a) al-Masyru’ al-Rawi Fi Syarh Minhaj al-Nawawi

23. Ibn. Syuhbah, Muhammad
bin Abu Bakr, Badruddin Abu al-Fadhl al-Asadi (798-874H)

a) Irsyad al-Muhtaj Ila Tawjih al-Minhaj

b) Bidayah al-Muhtaj fi Syarh al-Minhaj

24. Kamaluddin Muhammad bin
Muhammad bin Abdul Rahman al-Mishri (Imam al-Kamiliah / Ibn Kamiliah (874H)

a) Syarh al-‘Umdah

b) Nukat al-Minhaj

25. Najmuddin Abu al-Fadhl Muhammad bin Abdullah bin Qadhi ‘Ajlun (876H)
a) al-Taj fi Zawa-id al-Rawdhah ‘ala
al-Minhaj wa al-Tahrir

26. Sirajuddin ‘Umar bin
Muhammad al-Yamani (887H)

a) Jawahir
al-Jawahir[19]

b) Taqrir al-Muhtaj

27. Syamsuddin Muhammad bin
Abdul Mun’im bin Muhammad al-Jawjari al-Mishri (821-889H)

a) Syarh al-Irsyad[20]

b) Tashil al-Masalik ila ‘Umdah al-Salik

28. Muhammad bin ‘Umar,
Jamaluddin al-Fariqi al-Yamani (893H)

a) Miftah al-Irtaj Fi Syarh al-Minhaj

29. al-Qadhi Syihabuddin
Ahmad bin Yusof al-Sanadi (895H)

a) Kasyf al-Durar fi Syarh al-Muharrar.

[1]
Mukhtashar (ringkasan) bagi kitab Qut al-Muhtaj fi Syarh al-Minhaj karya
Syihabuddin Abu al-‘Abbas Ahmad bin Hamdan bin Abdul Wahid al-Azra’i (708-783H).

[2] Huraian kitab Mukhtashar al-Tanbih karya al-Qadhi Syaraf al-Din Abu al-Qasim Hibatullah bin Abdul Rahim al-Barizi
al-Hamawi al-Syafi’i (645-738H)

[3]
Kitab Tuhfah al-Muhtaj ini, merupakan kitab hadis ahkam yang disusun
mengikut bab-bab fiqh berdasarkan kitab Minhaj
al-Thalibin karya Imam al-Nawawi.

[4] Iaitu kitab takhrij bagi hadis-hadis yang terdapat dalam kitab al-Wasith karya Imam al-Ghazali (505H).

[5] Kitab al-Tadrib ini disusun secara khusus oleh Sirajuddin al-Bulqini
untuk anaknya ‘Alamuddin Bulqini. Beliau kemudiannya telah meringkaskannya melalui karya al-Takdib.

[6]
Kitab yang disusun berbentuk nazam
ini telah disyarah oleh anaknya Waliyuddin Abu Zur’ah Ahmad bin al-Hafizh Abdul
Rahim al-‘Iraqi al-Mishri (762-826H). Kitab ini boleh didownload di pautan http://archive.org/download/waq98555/100_98555-05.pdf

[7] Kitab al-Iyjaz ialah ringkasan (mukhtashar) bagi kitab al-Muharrar karya Imam al-Rafi‘i (624H).

[8] Ia disusun dalam bentuk nazam melebihi
400 bait

[9] Matan al-Sittin Mas-alah telah disyarah oleh beberapa ulama, antaranya; Abu
al-Abbas Ahmad al-Ramli (957H) dan al-Khatib al-Syarbini (977H).

[10]
Iaitu mukhtashar kepada kitab al-Lubab fi al-Fiqh al-Syafi’i karya
Ahmad bin Muhammad bin Ahmad, Abu al-Hasan al-Muhamili (415H).

[11]
Dalam kitab ini dihimpunkan beberapa masalah fiqh yang terdapat dalam
kitab Nukat al-Nasya-i, kitab al-Tawsyih dan Nukat Ibn al-Naqib ‘ala al-Minhaj, kitab Nukat al-Hawi karya Ibn al-Mullaqqan dan Syahn al-Kitab bi Fawa-id karya
al-Syaikh Sirajuddin al-Bulqini.

[12]Iaitu huraian (syarah) bagi kitab al-Bahjah al-Wardiyyah,
karya al-Imam Zaynuddin Abu Hafsh ‘Umar
bin al-Muzaffar bin ‘Umar al-bin al-Wardi Mu’arri al-Kindi (749H), yang
terkenal dengan gelaran Ibn al-Wardi.

[13]
Huraian bagi karya bapanya al-Hafizh
Zaynuddin, Abu al-Fadhl Abdul Rahim al-Husain bin Abdul Rahman al-‘Iraqi
al-Kurdi al-Mishri (725-806H).

[14]
Kitab
ini juga dikenali sebagai Ighatsah
al-Muhtaj atau Lubab al-Qut. Ia merupakan ringkasan (mukhtashar) bagi kitab Qut
al-Muhtaj fi Syarh al-Minhaj karya Syihabuddin Abu al-‘Abbas, Ahmad bin
Hamdan bin Abdul Wahid al-Azra’i (708-783H).

[15]
Kitab
al-Rawdh ini merupakan mukhtashar
bagi kitab Rawdhah al-Thalibin karya
al-Nawawi (676H). Ia kemudiannya diringkaskan lagi oleh Imam Ibn Hajar
al-Haytami dalam kitabnya al-Nu-‘aim.
Manakala Syaikh al-Islam, al-Qadhi Zaynuddin
Abu Yahya Zakariya bin Muhammad bin Ahmad al-Anshari al-Sunaiki
al-Mishri (823-926H) pula telah menyusun sebuah kitab sebagai huraian bagi
Rawdh al-Thalib, iaitu melalui karya beliau yang berjudul Asna al-Mathalib.

[16]
Kitab ini adalah ringkasan kitab al-Hawi al-Shaghir karya al-Qazwaini. Ia kemudiannya telah disyarah oleh Ibn
al-Muqri sendiri dalam kitabnya al-Ikhlash
al-Nawiy fi Syarh al-Irsyad al-Ghawi dan Ibn Hajar al-Haytami (974H) dengan
kitabnya al-Imdad fi syarh al-Irsyad.

[17] Syarah bagi kitabnya al-Irsyad. Kitab al-Ikhlash kemudiannya disyarah pula oleh Ibn Hajar al-Haytami
(974H) dengan kitabnya Fath al-Jawwab
‘ala Syarh al-Irsyad

[18] Kitab Shafwah al-Zubad atau Matn
al-Zubad fi al-Fiqh ‘ala Mazhab al-Syafi’i ini adalah matan fiqh yang disusun dalam bentuk nazam (iaitu bayt sya’ir) berdasarkan kitab al-Zubad karya Syarafuddin HibatuLlah bin Abd al-Rahim al-Barizi (645-738H) dengan beberapa tambahan.

[19]
Kitab Jawahir al-Jawahir ialah ringkasan bagi kitab Jawahir al-Bahr karya Najmuddin Ahmad bin Muhammad al-Qamuli [727H].

[20] Iaitu
syarh bagi kitab al-Irsyad karya al-Imam Isma‘il bin Abi Bakr Ibn al-Muqri
al-Yamani (837H).