Bustan al-‘Arifin

Kitab Bustan al-‘Arifin merupakan sebuah karya Syaikh al-Islam
al-Imam Muhyiddin Abu Zakariyya Yahya bin Syaraf al-Nawawi r.h, atau lebih
masyhur dengan sebutan al-Imam al-Nawawi sahaja. Beliau dilahirkan pada tahun 631H dan meninggal dunia pada
tahun 671H di Nawa, Hawran Syiria.

Hari Lebaran 21 Maret 2026: Makna, Tradisi, dan Kebahagiaan Umat Muslim

Kemenag Tetapkan 1 Ramadan 1447 H Secara Hisab Jatuh pada 19 Februari 2026

Makna Sabar dalam Al-Qur’an: Kunci Lulus Ujian Hidup Menuju Kebahagiaan Dunia dan Akhirat

al-Imam al-Nawawi telah memulakan
kitabnya dengan satu muqaddimah yang menerangkan hakikat kehidupan di dunia
yang bersifat sementara ini, dan menekankan pentingnya untuk seseorang membuat
bekalan bagi kehidupan yang abadi di akhirat nanti. Kemudian seterusnya beliau
membicarakan tentang niat dan kepentingannya dan cara menghadirkannya di dalam
hati pada segala bentuk ibadat yang dilakukan oleh seseorang di atas muka bumi
ini. Setelah itu, beliau menyebutkan beberapa buah hadis Rasulullah saw yang
terpenting yang merupakan asas-asas agama Islam dan beliau juga membicarakan
secara khusus peranan ikhlas dan shidq (benar) yang berperanan menentukan kadar
balasan yang akan diterima oleh seseorang hamba di hari akhirat nanti.

Seterusnya beliau telah mengetengahkan
lebih daripada lima puluh ungkapan para ulama yang indah-indah yang merupakan
kata-kata mutiara yang sangat mahal harganya. Di mana ungkapan-ungkapan
tersebut adalah lahir daripada pengalaman mereka dalam mujahadah dan usaha yang
berterusan untuk menjadi seorang insane yang benar-benar hidup di dunia ini
sebagai hamba Allah SWT.

Selepas itu, beliau membicarakan dengan
panjang lebar perihal karamah wali-wali Allah dan mawahib-mawahib
(keistimewaan) mereka dan segala permasalahan yang berkaitan dengan karamah,
kemudian diikuti pula denagn menyebutkan beberapa contoh-contoh daripada
karamah mereka yang telah berlaku.

Nampaknya kitab ini belum sempat
diselesaikan oleh Imam al-Nawawi r.h kerana didapati daripada manuskrip asal
bahawa beliau hanya sampai menulis kepada “ Bab Hikayat Karamah Wali-wali Allah
” dan sempat menulis beberapa buah hikayat sahaja pada bab tersebut dan beliau
berhenti di tengah-tengah hikayat al-Syaikh Abu al-Khair al-Tinani r.h. Maka
beliau tidak sempat menyelesaikan kitab ini, kerana beliau telah dipanggil ke
rahmatullah.

Sebahagian murid-murid beliau telah
berusaha untuk menyelesaikan kitab ini dengan berpandukan kepada beberapa
tulisan Imam al-Nawawi r.h yang di dapati di sana sini dan dikumpulkan sehingga
dijadikan bahagian terakhir di dalam kitab ini. Kitab ini telah mendapat
perhatian dari kalangan para ulama kerana kandungannya adalah sesuai dengan
namanya “ Bustan al-‘Arifin ” yang
bermakna “ Taman Orang-orang yang
‘Arif dengan Allah ”. Ia sangat
banyak mengandungi nasihat dan tunjuk ajar yang tidak ternilai harganya,
terutama bagi mereka yang berusaha menuju kea rah makrifah Allah yang sebenar.

Terjemahan
Bustan al-Arifin;

Kitab ini telah diterjemahkan ke dalam
berbagai bahasa dunia seperti bahasa Parsi, Turki, Urdu, Inggeris, Indonesia,
Melayu dan lain-lain bahasa umat Islam.

Dalam artikel ini, saya hanya akan
menyebutkan sebuah buku terjemahan sahaja, iaitu buku yang menjadi rujukan saya
bagi artikel ini, iaitu “ Bustan al-‘Arifin ( Taman Orang-orang yang
‘Arifin). Buku ini merupakan hasil terjemahan Abu ‘Ali al-Banjari
al-Nadwi atau nama sebenarnya Ahmad Fahmi Zamzan. Buku ini telah diterbitkan
dalam dua edisi, iaitu edisi tulisan rumi dan jawi oleh Pustaka Darul Salam, Kedah.

Buku terjemahan yang ada dalam koleksi
saya adalah edisi Jawi yang telah diterbitkan dengan cetakan pertamanya pada
tahun 1996.

Dalam bahagian kata pengantarnya, penterjemah
telah menerangkan kandungan kitab Bustan al-‘Arifin secara ringkas ( baca:
artikel di atas adalah petikan dari kata pengantar tersebut). Dalam terjemahan
ini, penterjemah hanya menterjemahkan isi kandungan asal kitab Bustan
al-‘Arifin yang sempat ditulis oleh Imam al-Nawawi. Bahagian akhir kitab yang
ditambah oleh murid Imam al-Nawawi, beliau tidak terjemahkan. Kata penterjemah;
“ Oleh kerana itulah, maka terjemahan yang kita selenggarakan ini hanyalah
sekadar sampai di mana yang telah ditulis oleh al-Imam al-Nawawi r.h kerana
itulah yang asal walaupun ada usaha daripada sebahagian murid beliau untuk
menyelesaikan kitab ini….. ”.

Penterjemah mengakhiri kata pengantarnya
dengan suatu harapan, iaitu “ Apa yang
diharapkan semoga terjemahan ini dapat memberikan pahala kepada
penterjemahannya dan dapat pula memudahkan sahabat-sahabat kita di dalam
mengambil faedah daripada kandungan kitab yang sangat berharga ini. Semoga ia
dapat menerangi jalan ke arah menuju makrifatullah SWT yang sangat memerlukan
kepada ilmu pengetahuan, mujahadah dan kesabaran ”.