Kitab al-Khulashah
(الخلاصة) atau
judul penuhnya Khulashah al-Mukhtasar wa Naqawah al-Mu’tashar (خلاصة المختصر ونقاوة المعتصر) adalah sebuah kitab fiqh dalam
mazhab al-Syafi’i. Kitab ini merupakan sebuah karya Hujjah al-Islam Imam Abu
Hamid Muhammad bin Muhammad al-Ghazali al-Thusi (450-505H), atau yang terkenal
dengan gelaran Imam al-Ghazali. Menurut al-‘Allamah al-Sayyid al-Murtadha
al-Zabidi, kitab al-Khulashah juga dikenali dengan judul yang lain,
iaitu Khulashah al-Wasa-il ila ‘Ilm al-Masa-il (خلاصة الوسائل الى علم المسائل)[1].
(الخلاصة) atau
judul penuhnya Khulashah al-Mukhtasar wa Naqawah al-Mu’tashar (خلاصة المختصر ونقاوة المعتصر) adalah sebuah kitab fiqh dalam
mazhab al-Syafi’i. Kitab ini merupakan sebuah karya Hujjah al-Islam Imam Abu
Hamid Muhammad bin Muhammad al-Ghazali al-Thusi (450-505H), atau yang terkenal
dengan gelaran Imam al-Ghazali. Menurut al-‘Allamah al-Sayyid al-Murtadha
al-Zabidi, kitab al-Khulashah juga dikenali dengan judul yang lain,
iaitu Khulashah al-Wasa-il ila ‘Ilm al-Masa-il (خلاصة الوسائل الى علم المسائل)[1].
Menurut Imam
al-Ghazali kitab al-Khulashah ini disusunkan sebagai mukhtashar
(ringkasan) bagi kitab Mukhtashar al-Muzani, iaitu karya Imam Abu Ibrahim Isma’il bin Yahya bin Isma’il
al-Mishri al-Muzani (246H), murid kepada Imam al-Syafi’i.
al-Ghazali kitab al-Khulashah ini disusunkan sebagai mukhtashar
(ringkasan) bagi kitab Mukhtashar al-Muzani, iaitu karya Imam Abu Ibrahim Isma’il bin Yahya bin Isma’il
al-Mishri al-Muzani (246H), murid kepada Imam al-Syafi’i.
Ada juga yang
berpendapat kitab ini merupakan ringkasan bagi kitab al-Wajiz, iaitu
sebuah karya al-Ghazali juga[2]. Namun pendapat ini tidak
tepat, kerana kesahihan kitab al-Khulashah sebagai ringkasan kitab Mukhtashar
al-Muzani dinyatakan sendiri oleh al-Ghazali dalam Muqadimah kitab
ini sendiri[3].
Hal ini juga disebutkan oleh al-Ghazali
dalam kitab Ihya’ ‘Ulumiddin – dalam Kitab al-‘Ilm – , ketika menyebutkan maratib
(tingkatan) ilmu[4]
dan juga dalam kitab Jawahir al-Quran[5].
berpendapat kitab ini merupakan ringkasan bagi kitab al-Wajiz, iaitu
sebuah karya al-Ghazali juga[2]. Namun pendapat ini tidak
tepat, kerana kesahihan kitab al-Khulashah sebagai ringkasan kitab Mukhtashar
al-Muzani dinyatakan sendiri oleh al-Ghazali dalam Muqadimah kitab
ini sendiri[3].
Hal ini juga disebutkan oleh al-Ghazali
dalam kitab Ihya’ ‘Ulumiddin – dalam Kitab al-‘Ilm – , ketika menyebutkan maratib
(tingkatan) ilmu[4]
dan juga dalam kitab Jawahir al-Quran[5].
Antara yang dilakukan Imam
al-Ghazali dalam penyusunan kitab al-Khulashah ini;
al-Ghazali dalam penyusunan kitab al-Khulashah ini;
1. Meringkaskan kandungan kitab Mukhtashar al-Muzani dengan mengambil intipatinya sahaja, tanpa
memasukkan nas (teks) asalnya yang berupa perkataan Imam al-Syafi’i.
memasukkan nas (teks) asalnya yang berupa perkataan Imam al-Syafi’i.
2.
Membuat pembahagian bab dan tajuk yang baru.
Membuat pembahagian bab dan tajuk yang baru.
3.
Membuat tambahan mengenai beberapa permasalahan fiqh yang
tidak terdapat dalam kitab asal.
Membuat tambahan mengenai beberapa permasalahan fiqh yang
tidak terdapat dalam kitab asal.
Catatan mengenai kitab al-Khulashah ini, dinukil secara ringkas dari muqaddimah pentahqiq
kitab al-Khulashah, iaitu Dr. Amjad Rasyid Muhammad ‘Ali. Di mana usaha beliau
mentahqiq kitab ini sebagai memenuhi syarat untuk memperolehi Ijazah Ph.D-nya. Kitab
ini telah diterbitkan oleh Dar al-Minhaj
– Beirut, Lubnan, pada cetakan pertama tahun 2007. Kitab al-Khulashah edisi terbitan Dar al-Minhaj ini
boleh dibaca dan didownload di pautan http://www.feqhweb.com/dan3/uploads/13581697771.pdf.
kitab al-Khulashah, iaitu Dr. Amjad Rasyid Muhammad ‘Ali. Di mana usaha beliau
mentahqiq kitab ini sebagai memenuhi syarat untuk memperolehi Ijazah Ph.D-nya. Kitab
ini telah diterbitkan oleh Dar al-Minhaj
– Beirut, Lubnan, pada cetakan pertama tahun 2007. Kitab al-Khulashah edisi terbitan Dar al-Minhaj ini
boleh dibaca dan didownload di pautan http://www.feqhweb.com/dan3/uploads/13581697771.pdf.
Semoga bermanfaat.
[1] Ithaf al-Saadah al-Muttaqin, Jil. 1/hal. 273
[2] Perkara ini juga diikuti oleh KH Sirodjuddin ‘Abbas dalam bukunya “ Sejarah Dan Keagungan Madzhab Syafi’i ”. Kenyataan ini,
kemudian telah dipetik dan disebarkan secara meluaskan dalam blog-blog mengenai
karya fiqh mazhab al-Syafi’i.
kemudian telah dipetik dan disebarkan secara meluaskan dalam blog-blog mengenai
karya fiqh mazhab al-Syafi’i.
[3] Lihat Kitab al-Khulashah, terbitan Dar al-Minhaj, halaman 55.
[4] Lihat al-Ihya’ – Jilid 1, halaman 40.
[5] Lihat kitab Jawahir al-Quran, fasal ke 4.
.
