Karya Fiqh Mazhab Syafi’i Abad ke 13 Hijrah (1200

Kemenag Tetapkan 1 Ramadan 1447 H Secara Hisab Jatuh pada 19 Februari 2026

Makna Sabar dalam Al-Qur’an: Kunci Lulus Ujian Hidup Menuju Kebahagiaan Dunia dan Akhirat

Mengapa Muslim dan Non-Muslim Dibedakan dalam Islam? Penjelasan Aqidah, Dalil Al-Qur’an, dan Makna Ketakwaan

01. Abdullah
bin Sulaiman bin Abdullah al-Jurhazi (1128-1201H)

a)
Hasyiah ‘ala al-Manhaj al-Qawim bi Syarh Masail
al-Ta’lim[1]

b)
Hasyiah ‘ala Bidayah al-Hidayah[2]

c)
al-Fatawa

d)
Syarh al-Zubad.

02. al-Jamal,
Sulaiman bin Umar bin Manshur al-Ujaili (1204H)

a) Futuhat al-Wahhab bi Tawdih Syarh Manhaj al-Thullab

[3]

b)
Taqrirat ‘ala Fath al-Jawwab bi Syarh Manzumah
Ibn al-‘Imad[4]

03. Sulaiman bin Muhammad bin ‘Umar al-Bujairimi
al-Azhari (1131-1221H)

a)
Tuhfah al-Habib ‘Ala Syarh al-Khathib[5]

b)
Hasyiah al-Bujairimi ‘ala Syarh al-Manhaj[6]

04. Abdullah
bin Hijazi bin Ibrahim al-Syarqawi (1150-1227H)

a)
Hasyiah Tahzib al-Thullab

b)
Hasyiah ‘ala Tuhfah al-Thullab bi Syarh Tahrir Tanqih al-Lubab[7]

c)
Fath al-Qadir al-Khabir bi Syarh Taysir
al-Tahrir fi al-Fiqh al-Syafi’i[8]

05. Ahmad al-Mihiy al-Syibiniy al-Nu’maniy [9]

a)
Hasyiah ‘Ala Syarh al-Sittin Mas-alah[10]

07. Abdul
Shamad al-Jawi al-Falimbani (1116 H/1704 M – 1203 H/1789 M )

a)
Sayr al-Salikin ila ‘Ibadah Rabb al-‘Alamin

b)
Hidayah al-Salikin fi Suluk Maslak al-Muttaqin

[11]

08.Muhammad Arsyad al-Banjari (1122-1227H/1710-1812M)

a)
Sabil al-Muhtadin

09. Musthafa
bin Muhammad bin Yusuf bin Abdul Rahman al-Shafawi al-Qal-‘awi (1158-1230H/1745-1815M)

a)
Hasyiah ‘Ala Syarh Abi Syuja’ li Ibn Qasim
al-Ghazzi

10. al-‘Alim al-‘Allamah al-Syaikh Muhammad Shalih
bin Syaikh Ibrahim al-Rayyis (1187
H/1773M -1240 H/1824 M)

a)
Syarh Manzhumah al-‘Azizi (منظومة العزيزي شرح)[12].

11.
al-‘Allamah al-Sayyid Yusuf bin
Muhammad bin Yahya bin Abu Bakr bin Ali al-Baththah al-Ahdal al-Husaini
al-Zabidi (1246H)

a)
Irsyad al-Anam ila Syarh Faidh al-Malik
al-‘Allam[13]
b) Ifham al-Afham
Syarh Bulugh al-Maram

12. Syaikh
Muhammad bin Abdul Karim al-Turmanini (1198-1250H/1784-1834M)

a)
Hasyiah ‘ala Manhaj al-Thullab (حاشية على منهج الطلاب)

13. Syaikh Daud bin Abdullah al-Fathani (1265H)

a)
Bughyah al-Thullab li Murid Ma’rifah al-Ahkam bi al-Shawab

b)
al-Shaid wa al-Zaba-ih

c)
Bulugh al-Maram pada bicara muqaranah takbiratul
ihram

d)
Ghayah al-Maram (Manasik al-Haj wa al-‘Umrah)

e)
Ta’liq al-Lathif mimma Yata’alaq bi Jawaz Ta’azzur
al-Jumu’ah.

f) Sullam al-Mubtadi Fi Bayan Thariq al-Muhtadi [14]

g)
al-Jawahir al-Saniyyah

h)
Fath al-Mannan li Tarjamah Shafwah al-Zubab

i)
Munyah al-Mushalli

j) Hidayah al-Muta’allim wa ‘Umdah al-Mu’allim

k)
Furu’ al-Masa-il

l)
al-Bahjah al-Mardiyah[15]

14. Al-‘Allamah Sayyid Abdullah bin ‘Umar bin Abu Bakr bin Yahya
al-‘Alawi al-Hadhrami al-Syafi’i (1209-1265H/1794-1849M)
a)
Safinah al-Shalah  (سفينة الصلاة)
b)
al-Sayuf al-Bawatir liman Yaqdim Salat al-Subh
‘ala al-Fajr
al-Akhir (السيوف البواتر لمن يقدم صلاة الصبح على الفجر الآخر)
c) Fatawa Syar’iyyah
d)
Manasik al-Hajj wa al-‘Umrah wa Adab al-Ziyarah
al-Nabawiyyah (مناسك الحج والعمرة وآداب الزيارة النبوية)

15. Abdullah
bin Ahmad Ba Sudan al-Hadhrami (1178-1266H)

a)
Syarh al-Risalah al-Jami’ah wa al-Tazkirah
al-Nafi’ah[16]

16. Al-‘Allamah Syaikh Salim bin Abdullah bin Sumair al-Khudhari al-Hadhrami (1270 /1855M)
a) Safinah
al-Naja fi Ushuluddin wa al-Fiqh ‘ala Mazhab al-Syafi’i

17. Sa’id bin Muhammad Ba ‘Ali Ba’isyn al-Daw’ani
al-Hadhrami (1270H)

a)
al-Mawahib al-Sunniyyah bi Syarh al-Muqaddimah
al-Hadhramiyyah[17]

b)
Busyra al-Karim bi Syarh Masa-il al-Ta’lim [18]

18. Syaikh Abdullah bin al-Husain bin Thahir bin Muhammad bin
Hasyim
Ba’alawi (1272H)

a) Sullam al-Tawfiq ila Mahabattillah ‘ala al-Tahqiq (سلم التوفيق إلى محبة الله على التحقيق)

19. ‘Umar
bin al-Habib Hamid bin ‘Umar Ba ‘Alawi al-Husaini al-Tarimi al-Hadhrami (1252-1274H)

a)
Fath al-‘Aliy bi Jam’i al-Khilaf Bayna Ibn Hajar wa Ibn al-Ramli

20.
Ibrahim bin muhammad bin Ahmad al-Bajuri (1198-1277H/1784-1860M)

a)
Hasyiah al-Bayjuri ‘ala Syarh Ibn Qasim

21. al-Sayyid Mushthafa bin Hanafi al-Zahabi al-Mishri al-Syafi’i (1280)

a) Taqrir ‘ala Hasyiah al-Syarqawi ‘ala Tuhfah al-Thullab bi Syarh Tahrir Tanqih al-Lubab.

b) al-Rasa-il al-Zahabiyyah fi al-Masa-il al-Daqiqah al-Manhajiyyah[20]

22. Syeikh
Abdul Hamid al-Syarwani (1289H/ 1872M)

a)
Hasyiah ‘ala Tuhfah al-Muhtaj bi Syarh al-Minhaj

23. al-‘Allamah
Syaikh Syihabuddin Ahmad bin Abdul Karim bin ‘Isa bin Ni’matullah al-Turmanini al-Halabi (1208-1293H).

a)
Syarh Manzumah Ibn ‘Imad[21]

24. al-Sayyid
Muhammad bin Ahmad bin Abdul Bariy al-Ahdal[22] (1294H)

a) Nasyr al-A’lam Syarh al-Bayan wa al-I’lam bi
Muhimmat Ahkam Arkan al-Islam[23]

b)
Ifaadah al-Saadah al-‘Umad bi Taqrir Ma’ani
Nazam al-Zubad

[1] Iaitu hasyiah bagi kitab
Manhaj al-Qawim karya Ibn Hajar
al-Haytami (). Kitab Manhaj al-Qawim disusun oleh Ibn Hajar sebagai huraian
bagi kitab Masail al-Ta’lim (al-Muqaadimah al-Hadhramiyyah) karya
al-‘Allamah Jamaluddin Abdullah bin Abdul Rahman Bafadhal al-Sa’di al-Hadhrami
(850-918H).

[2]
Iaitu komentar terhadap kitab Bidayah al-Hidayah karya Imam al-Ghazali
(505H). Walaupun kitab ini terkenal sebagai kitab tasawuf, namun isi kandungan
juga padat dengan perbincangan fiqh mengenai ibadat mengikut aliran mazhab
al-Syafi’i.

[3]
Hasyiah bagi Syarh Manhaj al-Thullab (judul
asalnya Fath al-Wahhab), iaitu karya Zakariya al-Anshari (926H) bagi kitabnya
Manhaj al-Thullab. Kitab ini terkenal dengan judul Hasyiah al-Jamal ‘ala Syarh al-Manhaj.

[4]
Iaitu beberapa catatan ringkas terhadap
sebahagian isi kandungan kitab Fath
al-Jawwab bi Syarh Manzumah Ibn al-‘Imad karya Imam Syihabuddin Abu al-‘Abbas Ahmad bin
Hamzah bin Ahmad al-Anshari al-Ramli (957H). Manakala kitab Fath al-Jawwab adalah huraian (syarah) bagi kitab Manzumah Ibn al-‘Imad fi al-Ma’fuwat karya Ibn al-‘Imad al-Aqfahsi (808H).

[5] Iaitu sebuah hasyiah (komentar) terhadap
kitab al-Iqna’ fi Hal Alfazh Abi Syuja’
karya al-‘Allamah Muhammad al-Khathib al-Syarbini (977H). Kitab ini terkenal di
kalangan ulama mazhab Syafi’I sebagai al-Bujairimi ‘ala al-Khathib.

[6] Hasyiah bagi kitab Fath al-Wahhab bi Syarh Manhaj al-Thullab, iaitu karya Syaikul Islam Zakariya al-Anshari
(926H) bagi kitabnya Manhaj al-Thullab. Manhaj al-Thullab.
Judul asal kitab ini adalah al-Tajrid
Li Naf‘ al-‘Abid, namun ia lebih dikenali dengan Hasyiah al-Bujairimi ‘ala Syarh al-Manhaj.

[7] Kitab yang terkenal dengan judul Hasyiah al-Syarqawi ‘Ala Syarh al-Tahrir
ini merupakan sebuah hasyiah (komentar) karya
al-Syarqawi terhadap kitab Tuhfah al-Thullab bi Syarh Tahrir Tanqih al-Lubab, karya Syaikhul Islam Zakariyya al-Anshari (926H).

[8]
Huraian
bagi kitab Taysir al-Tahrir fi al-Fiqh
al-Syafi’i (al-Taisir fi Nadzam al-Tahrir fi al-Fiqh al-Syafi’i), karya Syarafuddin
Yahya bin Nuruddin bin Musa Bin Ramadhan bin ‘Umairah al-‘Imrithi (988H), iaitu
sebuah kitab fiqh yang disusun dalam bentuk nazam bagi kitab al-Tahrir fi al-Fiqh al-Syafi’i karya
Syaikul Islam Zakariyya al-Anshari (926H). Kitab Fath al-Qadir al-Khabir bi Syarh Taysir al-Tahrir ini boleh didownload
di pautan

http://ia601703.us.archive.org/28/items/tcbvg/tcbvg.pdf

[9] Saya belum mendapat maklumat mengenai
tahun kewafaant beliau. Memandangkan beliau merupakan salah seorang murid
kepada Syaikh Abdullah bin Hijazi bin Ibrahim al-Syarqawi (1150-1227H), maka
keberadaan nama beliau di sini adalah sesuai. Wallahu a’lam.

[10]Iaitu sebuah hasyiah (komentar) bagi
kitab Syarh al-Sittin Mas-alah, yang
disusun oleh al-Imam Syihabuddin Abu al-‘Abbas
Ahmad bin Hamzah bin Ahmad al-Anshari al-Ramli (957H). Manakala kitab Syarh al-Sittin Mas-alah pula adalah
sebuah kitab yang menghuraikan matan al-Sittin Mas-alah karya al-Imam al-‘Alim Abu al-‘Abbas
Ahmad al-Zahid (819H).

[11]
Walaupun kitab Siyar al-Salikin dan
Hidayah al-Salikin merupakan dua buah kitab dalam bidang tasawuf, namun
kandungannya juga memuatkan bidang fiqh ibadah. Kitab Siyar al-Salikin
merupakan sebuah kitab terjemahan dan huraian bagi kitab Lubab Ihya ‘Ulumiddin, iaitu ringkasan bagi kitab Ihya ‘Ulumiddin ,
karya Imam al-Ghazali (505H). Manakala kitab Hidayah al-Salikin pula merupakan
terjemahan dan huraian kepada kitab Bidayah
al-Hidayah, yang juga karya al-Imam al-Ghazali.

[12] Kitab ini merupakan huraian bagi matan Manzhumah al-‘Azizi fi Masa-il al-Jama’ah
(في
مسائل الجماعة
منظومة العزيزي), iaitu sebuah kitab yang membicarakan
mengenai beberapa persoalan solat berjamaah – yang disusun dalam bentuk nazam oleh al-‘Allamah
al-Syaikh ‘Ali bin Ahmad al-‘Azizi al-Bulaqi al-Syafi’i (1070H/1660M)

[13] Iaitu huraian bagi kitab Faidh al-Malik al-‘Allam, karya gurunya
al-‘Allamah Muhammad Shalih Rayyis (1187 -1240 H).

[14]
Kitab Sullam al-Mubtadi telah disyarah oleh Muhammad Nur al-Fathani (1290-1363 H
/1873-1944 M) melalui karyanya Kifayah
al-Muhtadi Syarh Sullam al-Mubtadi.

[15]
Kitab ini menerangkan bebrapa keuzuran yang dibenarkan makmum menyalahi imam
dalam tiga rukun yang panjang. Kandungan kitab ini merupakan terjemahan Syeikh Daud
al-Fathani bagi beberapa masalah berkaitan dari kitab Syarah Manzumah Syeikh al-‘Azizi fi Masail al-Jama’ah, iaitu karya
gurunya Syaikh Muhammad Shalih bin Syaikh Ibrahim al-Rayyis (1187 -1240 H).

[16]
Huraian bagi kitab al-Risalah al-Jami’ah wa al-Tazkirah al-Nafi’ah karya
Ahmad bin Zayn bin ‘Alawin bin Ahmad al-Habsyi al-‘Alawi al-Hadhrami
(1069-1145H /1658-1733M)

[17] Iaitu huraian bagi kitab Masa-il al-Ta’lim, yang juga dikenali
sebagai al-Muqaddimah al-Hadhramiyyah,
sebuah karya al-‘Allamah Jamaluddin Abdullah bin Abdul Rahman Bafadhal al-Sa’di
al-Hadhrami (850-918H).

[18] Kitab ini adalah ringkasan bagi kitab al-Mawahib al-Sunniyyah karya beliau
yang disebutkan di atas. Kitab ini lebih terkenal sebagai syarah kitab Masa-il
al-Ta’lim berbanding kitab al-Mahawahib al-Sunniyah.

[19]Kitab
ini telah diberi huraiannya oleh Syaikh Muhammad Nawawi al-Bantani
(1316H/1898M), melalui karyanya Mirqatu Su’udi al-Tashdiq fiy Syarh Sullam al-Taufiq.

[20] Iaitu beberapa huraian terhadap sebahagian isi kandungan kitab Manhaj al-Thullab karya Syaikh al-Islam Zakariyya al-Anshari (826-926H).

[21] Huraian bagi kitab Iaitu syarah bagi kitab Manzumah
ibn al-‘Imad fi al-Mafuwat. karya
Ibn al-‘Imad al-Aqfahsi (808H).

[22] Beliau adalah mufti Yaman pada zamannya.

[23]
Huraian bagi kitab al-Bayan wa al-I’lam bi Muhimmat Ahkam Arkan
al-Islam, karya Sayyid
Abu Bakr bin Abu al-Qasim bin Ahmad bin Muhammad al-Ahdal al-Husaini al-Yamani
(984-1035H).